Een kinderstemmetje diep in de nacht. Mijn jongste roept me. Ik ben diep, diep in slaap. Zijn stemmetje komt van lichtjaren ver. Eerst is het een abstracte klank zonder referentiekader. Hij is mijn zoon nog niet, ik herken het woord ‘papa’ nog niet. Dat moet allemaal nog worden gevormd, nog bij elkaar worden gepuzzeld.

Het grootste, meest empirische bewijs dat de ziel niet bestaat; geen onveranderlijke, immer aanwezige essentie die als een geest in me rondwaart. Want in die diepe slaap is er niets. Het stemmetje van mijn jongste doet ergens een alarmbelletje rinkelen, een reflex, en dan gaat de machine aan het werk. Hendels worden omgezet, sluizen opengedraaid, roet wordt uit pijpen geblazen, papierwerk wordt op het juist bureau gelegd. Vervolgens krijg ik de realiteit als het ware aangedragen. De werkelijkheid wordt evenzogoed gemaakt als waargenomen; je kunt niet aanwijzen waar die twee dingen in elkaar overgaan. De realiteit kan niet zonder bewustzijn en bewustzijn niet zonder realiteit. Pratītyasamutpāda, zo noemen ze dat in het boeddhisme, oftewel ‘afhankelijk ontstaan’. Alles is constant in verandering en alles ontstaat bij de gratie van al het andere.

De diepe slaap als oersoep waaruit de wereld ontstaat. Licht wordt van donker gescheiden, water van aarde, goed van kwaad. Er wordt een rib uit je lijf getrokken, om degenen van wie je houdt mee te maken. De realiteit weer geboren. Jij weer geboren. Iedere keer opnieuw.

En dan hoor je het. Zijn stemmetje. Het is je jongste zoon. En zodra het zover is, zodra de wereld opnieuw is ontstaan, dan kon het nooit meer anders zijn. Dan zeg je simpelweg: ‘Ik kom eraan.’ En dan ga je samen met hem de trap af, omdat hij moet plassen, en dan loopt dat mannetje voor je uit, zijn hand op de trapleuning, nog wankel van de slaap, met dat kleine lijfje en die billetjes, en voel je de tranen opkomen, en wordt er water van aarde gescheiden.

Ik heb het heel druk deze week; bijna alsof ik een echte baan heb. Dus er zijn minder stukjes en ze komen op afwijkende tijdstippen. Accepteer het! Je kunt de stukjes nu ook per mail krijgen. En ik schreef een boek: Bidden en vallen