To be able to take my pictures I have to look, all the time, at the people and places I care about. And I must do so with both warm ardor and cool appraisal, with the passions of both eye and heart, but in that ardent heart there must also be a splinter of ice.

Deze passage las ik in Hold Still, van fotograaf Sally Mann. Ik had nog nooit van haar of haar werk gehoord – blijkbaar is ze wereldberoemd – maar werd op dit boek met memoires attent gemaakt door een tweet van Max Porter, de schrijver van het schitterende Grief Is The Thing With Feathers. Eerder tweette hij al over Imagine Me Gone van Adem Haslett, en ook dat boek vond ik prachtig. Dus nu koop ik alles wat hij aanbeveelt.

Mann doet een beetje wat ik doe in WZHNH. Terugkijken, mijmeren, associëren, de link met het heden leggen. Eerlijk, oprecht, ontwapenend, ontroerend. Soms ook verbijsterend, bijvoorbeeld wanneer ze schrijft over de bizarre levensloop van haar schoonouders. Het boek staat ook vol met mooie foto’s, trouwens.

Ze schrijft veel over haar werk. Wat het betekent. Hoe het wordt geïnterpreteerd. Haar werkwijze, haar motivatie. De implicaties, de lof én de kritiek. De vele brieven die ze krijgt, van sympathieke fans tot gekken en stalkers. Die kritiek en gekken waren vooral het gevolg van haar bekendste boek, Immediate Family, met foto’s van haar eigen kinderen, vaak naakt, vaak zo gefotografeerd dat ze iets wilds of zelfs unheimisch hebben.

Ik las die passage en wist meteen dat het waar was. Dat het ook voor mij geldt. Het niet anders kunnen: altijd alles zien door dat oog, alsof ik het al aan het opschrijven ben: mijn leven, de mensen die ik tegenkom, mijn kinderen, familie, alles. Het geldt voor mijn stukjes en zeker voor WZHNH. Ik schreef het met warm ardor (ijver) and cool appraisal (inschatting). Ik keek naar mijn jeugd with the passions of both eye and heart. En dan dat laatste mooie zinnetje: but in that ardent heart there must also be a splinter of ice. Zonder afstand en chirurgische distantiëring was het me niet gelukt.   

Ik krijg vaak de vraag: Was je niet bang voor de reactie van je familie? Het antwoord daarop is nee. Ik vond het spannend, zeker, maar ik was niet bang voor rancune of verontwaardiging. Omdat ik het schreef with the passions of both eye and heart. In een recensie noemde iemand het boek ‘nietsontziend’. Dat klopt, dat is die cool appraisal. Maar er gloeit liefde op iedere pagina. Je moet het allebéí hebben, de koelte en de warmte, anders heb je óf een kwetsend boek óf een sentimenteel boek. Allebei kut.

En ja, die splinter of ice. Die maakt me soms wat afstandelijk, ook als persoon, maar het is ook het mes dat ik nodig heb voor het uitsnijden van deze woorden.

Goed, dit is een behoorlijk onsamenhangend stukje geworden. Als je er íéts van opsteekt, laat het dan dit zijn: lees Hold Still van Sally Mann.


Deze stukjes automatisch per mail? KLIK HIER.