We were nothing to them. I think now of the great value we put on what we were and I wonder what does it mean when other people judge you to be worth so little you were only to be killed? How our pride in everything was crushed so small it disappeared until it was just specks of things floating away on the wind. Where was my mother’s courage then? Was it dust too? We thought the world was called Turtle Island but it turned out it was not. What does it do to your heart, what did it do to mine?

Nothing, nothing, nothing, we were nothing. I think about that and I think it is the very rooftop of sadness. 

Een passage uit de nieuwe roman van Sebastian Barry, A Thousand Moons, verteld vanuit het perspectief van een inheems Noord-Amerikaans meisje (van de Lakota stam) tijdens de negentiende eeuw. Oftewel: het Wilde Westen. Iedereen van haar familie is afgeslacht of verdreven. Zij weet te overleven; ze leert Engels en wordt geadopteerd door twee (heimelijk) homoseksuele ex-soldaten die vochten voor Abraham Lincoln tijdens de Civil War.

Wat betreft Sebastian Barry: het maakt niet uit welk boek van hem je koopt; het is sowieso steengoed. Een rasverteller. Wel kun je, voordat je dit boek leest, beter eerst Days Without End lezen, want dat is de voorganger. Al maakt het, bedenk ik nu, misschien helemaal niets uit.

Ik zat net op de wc naar de ansichtkaart aan de muur te staren die ik kocht in de souvenirshop van het Museo de América in Madrid, een museum over de Spaanse koloniën in Zuid-Amerika. Het deed me aan de bovenstaande boekpassage denken. Het is een schilderij met links een groep Spaanse conquistadores en rechts een groep inheemse bewoners. De aanvoerder van de Spanjaarden aanvaardt een geschenk—een soort bloemenkrans—van de aanvoerder van de stam. Achter hem, dus achter de Spaanse legeraanvoerder, staat zijn leger klaar, tot aan de tanden toe bewapend en klaar om aan te vallen. Ik kocht de ansichtkaart vanwege dat stuitende gebaar: het aannemen van een geschenk om daarna iedereen af te slachten. Het schilderij leek het te verheerlijken; ik denk althans niet dat de schilder—zelf een Spanjaard uit die tijd—het als aanklacht bedoelde.

Het museumbezoek was tijdens een paar dagen Madrid met mijn vader. Allebei vonden we Madrid een mooiere stad dan Barcelona. Statige gebouwen, brede straten, mooi parken, en vooral: minder toeristisch. We stonden vroeg op wandelden door de frisse, zonnige winterochtend terwijl de stad tot leven kwam. Ik was herstellende van hevige griep; de naweeën ervan zouden nog weken duren; ik denk nog steeds dat ik corona had.

Dat namen ze ook mee, de witte belegeraars van zowel Noord- als Zuid-Amerika: virussen. Dat was handig, want die ziektes namen hen veel moordwerk uit handen.

Het is een schitterend museum, het Museo de América, maar echt aandacht voor de duistere kant van hun kolonialisme hebben ze nog altijd niet. Met geen woord of beeld worden het bloedvergieten, onderwerpen, verkrachten en bekeren belicht. Daar zijn ze blijkbaar nog niet klaar voor. Het is nog steeds: kijk eens wat een mooie kunstvoorwerpen uit de koloniën! Dat mag, maar als je de keerzijde helemaal weglaat dan wordt het een beetje akelig en ongemakkelijk.

Daarom is zo’n boek als dat van Sebastian Barry zo mooi en goed, waarin de stem van een inheems meisje zo echt wordt dat je haar haast kunt horen. (Ik vraag me af of hij al kritiek of agressie van social justice warriors te verduren heeft gehad, geredeneerd vanuit het principe dat een witte man uit Ierland het recht niet heeft om een personage met een andere culturele achtergrond op te voeren, zoals bij American Dirt van Jeanine Cummins gebeurde; zij werd dusdanig bekritiseerd en bedreigd om het opvoeren van Mexicaanse immigranten in haar roman dat ze afzag van haar boektour.)

Maar dan nu even dit zinnetje uit het begincitaat: We thought the world was called Turtle Island but it turned out it was not. De oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika noemden de wereld dus Turtle Island. Ik heb even opgezocht hoe dat zit. Nou, de mythe is als volgt:

The earth was the thought of a ruler of a great island which floats in space and is a place of eternal peace. Sky Woman fell down to the earth when it was covered with water, or more specifically, when there was a “great cloud sea”. Various animals tried to swim to the bottom of the ocean to bring back dirt to create land. Muskrat succeeded in gathering dirt, which was placed on the back of a turtle. This dirt began to multiply and also caused the turtle to grow bigger. The turtle continued to grow bigger and bigger and the dirt continued to multiply until it became a huge expanse of land.

Dat is weer eens wat anders dan onze zes dagen, en rust op de zevende.

 


Je bent van harte welkom om abonnee op deze stukjes te worden. Klik hier.